Z historii przewodnictwa tatrzańskiego: 435 lat a może więcej | Po południowej stronie Tatr | Północne stoki Tatr | Lata międzywojenne | Czas wojny, czas pokoju

Struktura organizacyjna: Władze | Koła przewodnickie zrzeszone w CPT Kontakt

Aktualności: Komunikaty | Imprezy, wydarzenia Akty prawne 

Usługi przewodnickie: Jak zamówić przewodnika  

Strona główna

Z historii przewodnictwa tatrzańskiego

Klimek Bachleda -"król przewodników tatrzańskich"

TAKIE BYŁY POCZĄTKI - pierwsze organizacje, regulaminy, przepisy

W ramach Węgierskiego Towarzystwa Karpackiego

Do 1873 roku nie istniały żadne przepisy, regulujące sprawy przewodnickie. Zajęło się nimi dopiero powstałe w tym roku (po płd. stronie Tatr) Węgierskie Towarzystwo Karpackie (MKE). W 1874 roku opracowano regulamin przewodnicki, a w 1875 roku ogłoszono (w "Jahrbuch des Ungarischen Karpathen Vereines") 37 nazwisk przewodników, uprawnionych do prowadzenia. Wśród wymienionych nazwisk było min.: pięciu Spitzkopfów, trzech Patigów, po dwóch Rothów, Suranowskich, Jurców i Hronców. Wydano im książeczki służbowe, sporządzone w trzech językach (węgierskim, niemieckim i polskim), odznaki przewodnickie - tzw. "blachy", oraz zostali oni wyposażeni w jednakowe ubrania: szarozielone marynarki, spodnie pumpy i tyrolskie kapelusze.
w 1885 roku wprowadzono podział na klasy. W klasie I podano: sześciu Spitzkopfów, Paula Kirnera, Samuela Horwaya, Andreasa Fajghta i Michala Huskę. Nieco później doszli: Jacob Horway, Johann Franz starszy, Johann Breuer, Johann Hunsdorfer starszy i młodszy, Johann Still oraz Paweł Ćiżak. Dwa lata później MKE wydał nowy regulamin, w którym przewodników podzielono na dwie klasy a klasę trzecią stanowili tragarze. W latach 1881 - 1901 MKE zorganizowało cztery kursy przewodnickie.

W ramach Towarzystwa Tatrzańskiego

Wzorując się na MKE Zarząd Główny Towarzystwa Tatrzańskiego (TT) nadał w 1875 roku sprawom przewodnickim ramy organizacyjne, a w 1877 roku w "Pamiętniku TT" - tom II ogłoszono: spis przewodników, dokąd mogą prowadzić oraz ich wynagrodzenia. Do przewodników "pierwszorzędnych" zaliczono: Jędrzeja Walę /ojca/, Maciej Sieczka, Szymona Tatara starszy, Wojciecha Roja oraz Jędrzeja Walę /syna/; na liście przewodników "drugorzędnych" umieszczono siedem a na liście przewodników "trzeciorzędnych" sześć nazwisk (łącznie 18-stu przewodników).
W następnych latach, wskutek rozwijającego się ruchu turystycznego liczba zatwierdzonych przez Towarzystwo Tatrzańskie przewodników rosła (od 31 w 1886r, do 58 w 1900r). Do najwybitniejszych z nich należeli: Klemens Bachleda - "król przewodników", Jan Bachleda Tajber, Jakub Gąsienica Wawrytko starszy, Wojciech Tylka Suleja oraz Jędrzej Marusarz Jarząbek.
Do 1900 roku z ramienia TT sprawami przewodnictwa zajmowali się Mieczysław świerz oraz Walery Eljasz. W 1903 roku TT w ramach Sekcji Turystycznej powołało "Komisję do Spraw Przewodnictwa", złożoną z przedstawicieli TT i 7 najwyższych klasą przewodników. Od 1908 roku Komisja działała jako: "Komisja do Robót w Tatrach i Przewodnictwa" a przewodniczyli jej kolejno: Władysław Kulczycki, Walery Goetel oraz Mariusz Zaruski. Do I wojny światowej szkoleń przewodnickich właściwie nie było. Kandydaci na przewodników zdobywali umiejętności uczestnicząc jako "tragarze" w wyprawach taterników i (od 1909 roku) w wyprawach ratunkowych TOPR. Zimą 1907 roku uczestniczyli po raz pierwszy w kursie narciarskim prowadzonym przez Mariusza Zaruskiego (pomyślnie kurs ukończył jedynie Stanisław Gąsienica Byrcyn !). Od 1909 roku uprawnienia przewodnickie musiały być potwierdzane przez [.2] Starostwo w Nowym Targu - co spowodowało uprawomocnienie przewodnictwa. W tym samy roku powstaje TOPR, wśród jego pierwszych jedenastu członków siedmiu było przewodnikami.
Z początkiem XX wieku coraz więcej turystów zaczyna chodzić po Tatrach samodzielnie, nie potrzebując pomocy przewodników. Dlatego też zarówno ich liczba (w 1914 roku było ich 29) jak i znaczenie do I wojny stopniowo malały.

dalej »