Z historii przewodnictwa tatrzańskiego: 435 lat a może więcej | Po południowej stronie Tatr | Północne stoki Tatr | Takie były początki | Lata międzywojenne 

Struktura organizacyjna: Władze | Koła przewodnickie zrzeszone w CPT Kontakt

Aktualności: Komunikaty | Imprezy, wydarzenia | Akty prawne 

Usługi przewodnickie: Jak zamówić przewodnika   

Strona główna

Z historii przewodnictwa tatrzańskiego

Józef Krzeptowski

CZAS WOJNY, CZAS POKOJU

W trakcie II wojny światowej ruch turystyczny praktycznie zamarł, przyjeżdżający na wypoczynek w Tatry Niemcy prowadzeni byli przez austriackich lub niemieckich alpinistów. Natomiast szereg polskich przewodników zajmowało się służbą kurierską, przeprowadzając przez granicę uciekinierów i ochotników do wojska polskiego we Francji i Anglii. II wojna światowa mocno przetrzebiła przewodnickie grono, Z przedwojennej listy 26 przewodników w 1945 pozostało tylko 12, (czterech zginęło, trzech zmarło, trzech przebywało poza granicami Polski, dwóm odebrano uprawnienia, dwóch zakończyło pracę przewodnicką).
Jednym z najwybitniejszych przewodników łączących okres przed i powojenny był słynny kurier tatrzański - Józef Krzeptowski. Po stronie słowackiej po wojnie pozostał tylko jeden czynny przewodnik - Jan Pocuvaj (reszta zginęła, zmarła bądź zaprzestała pracy przewodnickiej, a przewodnicy pochodzenia niemieckiego zostali wysiedleni).
Po drugiej wojnie światowej spontaniczny rozwój turystyki masowej zmienił charakter przewodnictwa. Dotychczasowy przewodnik bezpiecznie prowadzący "panów" , bawiący ich opowiastakami, przygotowujący biwak i posiłki zmienił się w przewodnika - pilota opiekującego się 30-50 osobowymi grupami. Obsługa klientów indywidualnych należała do rzadkości. W latach 1945 - 48 sprawy przewodnickie prowadziła Komisja dla Spraw Przewodnictwa Tatrzańskiego a w 1948 roku Klub Wysokogórski powołał Komisję Szkolenia Górskiego, która zorganizowała kurs instruktorów turystycznych oraz kursy tzw. kierowników wycieczek (3-kategorii).
Od 1950 roku opiekę nad przewodnictwem tatrzańskim przejmuje PTTK, a od 1961 do 1988 r. uprawnienia przewodnickie stały się państwowymi.
Powstanie w 1949 r. parku narodowego w Tatrach Słowackich (TANAP) oraz w 1954 r. w Tatrach Polskich (TPN) stworzyło nowe warunki pracy przewodnickiej - obok zapewnienia bezpieczeństwa i profesjonalnej obsługi klienta ważnym zadaniem staje się ochrona przyrody.
W latach 1951 - 1973 przy Oddziałach PTTK powstawały kolejne koła przewodników tatrzańskich (w Zakopanem, Krakowie, Katowicach i Gliwicach). W 1990 roku na podstawie porozumienia kół powstało Centrum Przewodnictwa Tatrzańskiego PTTK i TPN, zajmujące się koordynacją wszelkich spraw przewodnickich. W 1999 r. Centrum już jako samodzielne stowarzyszenie uzyskuje osobowość prawną. W 1996 roku wzorem krajów Alpejskich z inicjatywy przewodnika i alpinisty Piotra Konopki powstało Polskie Stowarzyszenie Przewodników Wysokogórskich, które w 2000 r. zostało przyjęte do Międzynarodowej Unii Przewodników Wysokogórskich IVBV.
Z licznego grona przewodników, którzy położyli największe zasługi w pracy szkoleniowej okresu powojennego warto wymienić tak sztandarowe postacie jak: Zofia Paryska (pierwsza kobieta przewodnik), Witold Paryski, Jan Krupski, Władysław Cywiński, Józef Olszewski, Ludwik Kaczorowski, Zofia Stecka, Apoloniusz Rajwa, Tadeusz Pawłowski, Róża Drojecka, Tadeusz Staich, Eugeniusz Strzeboński, Kazimierz Dziób, Konstanty Stecki, Piotr Lichaczewski.
Po słowackiej stronie Tatr przewodnicy tatrzańscy są zrzeszeni w dwóch organizacjach: Horskiej Służbie i w Narodowym Stowarzyszeniu Przewodników Górskich Słowackiej Republiki, które od 1997 roku jest członkiem IVBV.
Wszystkich zainteresowanych przewodnictwem tatrzańskim zapraszamy do lektury doskonałej książki autorstwa Zofii Steckiej pt. "Historia Przewodnictwa Tatrzańskiego" 1995, wydanie II.

Na podstawie materiałów Zofii Steckiej opracował Krzysztof Kulesza